Karşılıksız çek ve ödenmeyen senette alacaklının hakları
Çek veya senet ödenmezse alacaklı, kambiyo senetlerine özgü hızlı icra takibi başlatabilir. Çek, süresinde bankaya ibraz edilip “karşılıksızdır” işlemi yapılmışsa ayrıca hesap sahibi hakkında şikâyet yoluyla ceza yargılaması da başlatılabilir.
Çekin süresinde ibrazı
Hakların korunması için çek, kanuni sürede bankaya ibraz edilmelidir:
| Durum | İbraz süresi |
|---|---|
| Düzenlendiği yerde ödenecek çek | 10 gün |
| Düzenlendiği yerden başka yerde ödenecek çek | 1 ay |
Süreler, çekte yazılı düzenleme tarihinin ertesi günü başlar. Süresinde ibraz edilmeyen çekte hamil, cirantalara ve düzenleyene karşı başvurma haklarını kaybedebilir.
Kambiyo senetlerine özgü takip
Çek, bono (emre yazılı senet) ve poliçe için kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapılabilir. Bu takipte borçluya gönderilen ödeme emrinde ödeme süresi 10 gün, itiraz ve şikâyet süresi 5 gündür. Borçlunun itirazı icra mahkemesine yapılır ve satış dışındaki takip işlemlerini durdurmaz.
Ceza yargılaması
Süresinde ibraz edilen çekte “karşılıksızdır” işlemine sebep olan kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine adli para cezasına hükmedilir. Mahkeme ayrıca çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına karar verir. Bu davalar icra ceza mahkemesinde görülür.
Zamanaşımı
Hamilin düzenleyene ve cirantalara karşı çekten doğan başvurma hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar. Bono ve poliçe için süreler borçlunun konumuna göre farklıdır; senedin türüne göre ayrıca bakılmalıdır.
İlgili mevzuat
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 796 (ibraz süreleri), m. 808 (hamilin başvurma hakları), m. 814 (çekte zamanaşımı), m. 749 (poliçede zamanaşımı)
- 5941 sayılı Çek Kanunu m. 5 (ceza sorumluluğu ve yasaklar)
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 167, 168, 169 (kambiyo senetlerine özgü takip)
Sık sorulan sorular
- Çek üzerindeki tarih ileri tarihliyse ne olur? İbraz süresi, çekte yazılı düzenleme tarihine göre hesaplanır.
- Borçlu imzanın kendisine ait olmadığını söylerse? Bunu 5 gün içinde icra mahkemesine bildirmelidir; haksız yere imzayı inkar ederse para cezasıyla karşılaşabilir.
Önemli Not: Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlı olup, hukuki tavsiye veya danışmanlık teşkil etmemektedir. Her somut olay kendi özel şartları içinde değerlendirilmelidir. Hak kaybına uğramamak adına bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık alınması önemle tavsiye olunur. Bu metindeki bilgilerin kullanımından doğabilecek hukuki sorumluluk kabul edilmemektedir.
TÜM YAZILARA DÖN