Sebepsiz zenginleşme davası
Haklı bir sebep olmadan başkasının mal varlığından veya emeğinden zenginleşen kişi bunu geri vermekle yükümlüdür. Yanlış hesaba gönderilen para, geçersiz bir sözleşme nedeniyle ödenen bedel veya borç olmadığı halde yapılan ödeme bu davanın tipik örnekleridir. Süre, geri isteme hakkının öğrenilmesinden itibaren iki yıldır.
Tipik durumlar
- Yanlış IBAN’a yapılan havale/EFT
- Resmî şekle uyulmadan yapılan tapu satışı için ödenen bedel
- Sonradan hükümsüz kalan bir sözleşme kapsamında yapılan ödemeler
- Aynı faturanın iki kez ödenmesi
Borç olmayan ödemeyi geri isteme
Borcu olmadığı halde kendi isteğiyle ödeme yapan kişi, parayı ancak kendisini borçlu sanarak ödediğini ispat ederse geri isteyebilir. Zamanaşımına uğramış bir borcun ödenmesi veya ahlaki bir ödevin yerine getirilmesi geri istenemez.
Ne kadarı geri istenir?
Zenginleşen, geri isteme anında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kısmı iade etmekten kurtulur. Ancak iyiniyetli değilse veya ileride iade etmesi gerekebileceğini hesaba katması gerekiyorsa, tamamını iade etmek zorundadır.
Zamanaşımı ve faiz
- Geri isteme hakkının öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her halde zenginleşmeden itibaren 10 yıl
- Kötüniyetli zenginleşen, zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte temerrüde düşmüş olur; iyiniyetli zenginleşen için bildirim (ihtar) gerekir.
İlgili mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 77 (genel kural), m. 78 (borçlanılmamış edimin ifası), m. 79 (zenginleşenin yükümlülüğü), m. 82 (zamanaşımı), m. 117 (temerrüt)
Sık sorulan sorular
- Yanlış hesaba para gönderdim, banka iade etmiyor ne yapmalıyım? Banka hesap sahibinin onayı olmadan iade yapamaz; hesap sahibine ihtar gönderilip sonuç alınamazsa icra takibi veya dava yoluna gidilir.
- Elden verdiğim parayı nasıl ispat ederim? Elden ödemelerde ispat güçtür; mesajlar, tanık ve karşı tarafın beyanları önem kazanır. Belirli tutarı aşan işlemlerde senetle ispat kuralı uygulanabilir.
Önemli Not: Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlı olup, hukuki tavsiye veya danışmanlık teşkil etmemektedir. Her somut olay kendi özel şartları içinde değerlendirilmelidir. Hak kaybına uğramamak adına bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık alınması önemle tavsiye olunur. Bu metindeki bilgilerin kullanımından doğabilecek hukuki sorumluluk kabul edilmemektedir.
TÜM YAZILARA DÖN