Cezai Şart Tacirin Ekonomik Mahvına Yol Açıyorsa İndirilebilir mi? Yargı Kararları Işığında Değerlendirme

Giriş

Tacirler arasındaki sözleşmelerde sıkça yer alan cezai şart (ceza koşulu), borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde borçlunun ödemeyi üstlendiği bir bedeldir. Türk Ticaret Kanunu’nun 22. maddesi uyarınca tacir, fahiş olduğu gerekçesiyle cezai şartın indirilmesini Türk Borçlar Kanunu’nun 182/3. maddesine dayanarak kural olarak isteyemez. Ancak yargı kararlarında, cezai şartın borçlu tacirin ekonomik mahvına yol açacak ağırlıkta olması hâli bu kuralın önemli bir istisnası olarak kabul edilmektedir. Bu yazıda, Yargıtay, bölge adliye mahkemeleri ve ilk derece mahkemelerinin kararları ışığında “tacirin ekonomik mahvı” kavramı, değerlendirme ölçütleri ve hukuki sonuçları ele alınmaktadır.

1. Tacirin Ekonomik Mahvı Ne Demektir?

Yargı kararlarında tacirin ekonomik mahvına sebebiyet vermek; borçlu konumundaki tacirin ticari ve iktisadi varlığını tehlikeye sokacak, yıkılmasına yol açacak, ekonomik hayatını sona erdirecek ya da eskisi gibi ticari faaliyetini sürdürmesine imkân tanımayacak derecede ağır ve yüksek bir edim veya ceza koşulu yükü altına sokulması durumunu ifade eder. Kavram, özellikle cezai şart talepleri ekseninde somutlaşmıştır:

• Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 18.12.2024 tarihli, E. 2023/2637, K. 2024/4977 sayılı kararında tacirin iktisaden mahvına sebep olmayı, cezai şartın borçlu tacirin “iktisaden mahvına neden olacak ve onun eskisi gibi ticarî faaliyetini devam ettirmesine imkân tanımayacak derecede ağır ve yüksek” olması şeklinde tanımlamış; ayrıca “Borçlunun, iktisadî ve ticarî faaliyet ve varlığının tehlikeye girmesine veya yıkılmasına sebebiyet verecek her cezai şart, ahlâk ve adaba aykırıdır.” tespitini yapmıştır.
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 27.11.2024 tarihli, E. 2024/108, K. 2024/596 sayılı kararında tacirin ekonomik mahvına yol açabilecek cezai şartın ahlak ve adaba aykırı sayılarak “kısmen veya tamamen geçersiz” kabul edilebileceğini ifade etmiştir.
• Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, 26.06.2026 tarihli, E. 2024/1499, K. 2026/961 sayılı kararında “Bir borçlunun, iktisadi ve ticari faaliyet ve mevcudiyetinin tehlikeye girmesini veya yıkılmasını mucip olacak bir nisbete ulaşan her cezaî şart, ahlâk ve adaba aykırıdır.” ilkesini vurgulamış; bu durumu borçlunun ticari mevcudiyetini ortadan kaldıracak boyuta ulaşma hâli olarak değerlendirmiştir.
• İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi, 14.04.2021 tarihli, E. 2020/137, K. 2021/324 sayılı kararında ekonomik mahvı, cezai şartın “tacirin mahvına, ekonomik özgürlüğünün kabul edilemez şekilde sınırlandırıp tehlike altına sokması veya sonlanmasına neden olacak (iflasına sebep olması hali gibi)” nitelikte olması şeklinde ele almıştır.

2. Ekonomik Mahv Nasıl Değerlendirilir?

Yargı mercileri, tacirin ekonomik mahvının varlığını belirlerken öznel yaklaşımları dışlamakta ve objektif mali göstergelerin araştırılmasını zorunlu görmektedir.

Objektif değerlendirme ölçütü

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27.11.2024 tarihli, E. 2024/108, K. 2024/596 sayılı kararında ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesinin 20.11.2025 tarihli, E. 2025/1346, K. 2025/1528 sayılı kararında işaret edildiği üzere, ekonomik mahvın varlığı tarafların veya hâkimin öznel kanaatine göre değil, “doğru ve makul kimselerin vasati görüşlerine göre tayin ve takdir” edilmelidir.
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.04.2021 tarihli, E. 2017/259, K. 2021/486 sayılı kararında ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesinin 22.01.2026 tarihli, E. 2022/502, K. 2026/88 sayılı kararında vurgulandığı üzere, “Tacirin hayatını başka yolda düzenlemesi, masraflarını azaltarak bazı ihtiyaçlarından vazgeçmek mecburiyetinde kalması cezai şartın ahlâk ve adaba aykırı sayılması için yeterli değildir.” Dolayısıyla sıradan mali sıkıntılar, ekonomik mahvın varlığını ispata yetmez.

İncelenen mali kriterler

• Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi (22.01.2026, E. 2023/895, K. 2026/74): Kararda aktarılan bilirkişi raporuna göre bu konuda “genel ve kesin bir oran belirleme imkânı da bulunmadığı ve işletmeden işletmeye farklılaşabileceği” belirtilmiş; sektör özellikleri, nakit yaratma kabiliyeti, borç yapısı, kârlılık, likidite ve öz kaynakların birlikte incelenmesi gerektiği bildirilmiştir.
• Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi (21.01.2025, E. 2021/283, K. 2025/29): Davalının “tespit edilen iktisadi durumu, ödeme gücü ve ticaret hacmi” dikkate alınmış ve hükmolunan 1.326.696,07 TL’nin ekonomik hayatın mahvına sebebiyet verecek nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır.
• İstanbul BAM 17. Hukuk Dairesi (22.01.2026, E. 2022/502, K. 2026/88): Sözleşmenin imzalandığı tarihteki sermaye ve öz kaynaklar gözetilerek “o şirketin eskisi gibi ticarî hayatını devam ettirmesinin mümkün olup olmadığı” araştırılmış ve 287.551,50 TL tutarındaki talebin ekonomik mahva yol açmayacağı değerlendirilmiştir.
• İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi (09.12.2021, E. 2019/1131, K. 2021/1142): Bilirkişi, davalının ticari defter ve belgeleri incelenemediği ve bilanço gibi tablolar dosyada bulunmadığı için ekonomik mahvın tespitinin mümkün olmadığını bildirmiş; mahkeme de borçlunun iddia ve delil sunmadığını belirterek, “Tarafların sıfatları, paranın alım gücü, ekonomik durumlar birlikte değerlendirildiğinde cezai şart bedelinin davalının ekonomik mahvına neden olmayacağı” gerekçesiyle indirim talebini reddetmiştir.
• İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi (23.12.2025, E. 2024/94, K. 2025/929): Bölge adliye mahkemesince ekonomik mahv konusunda ehil bilirkişi heyetinden rapor alınması gerektiği belirtilmesine rağmen, davalının ticareti terk etmesi nedeniyle bu yönde araştırma yapılamadığı kaydedilmiştir.

Bu kararlar, ekonomik mahv iddiasında bulunan borçlunun ticari defter, bilanço ve benzeri mali belgeleri dosyaya sunmasının ne kadar belirleyici olduğunu göstermektedir.

3. Hangi Tarihteki Mali Durum Esas Alınır?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve bölge adliye mahkemesi içtihatlarına göre, cezai şartın ahlak ve adaba aykırı olup olmadığı belirlenirken esas olarak sözleşmenin kurulduğu, yani cezai şartın taahhüt edildiği tarihteki mali durum ve ekonomik veriler dikkate alınır.

• Sözleşme tarihi: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, borçlunun cezai şartı kabul ettiği tarihteki sermayesini, öz kaynaklarını, iş hacmini ve taahhüt olunan işin değerini inceleme konusu yapar. Borçlunun, basiretli bir tacir olarak sözleşme anında üstlendiği risk ile mali gücü arasındaki denge değerlendirilir.
• Tahsil aşamasındaki fiili durum (bütüncül inceleme): Bununla birlikte, cezai şartın ifasının talep edildiği süreçte borçlunun fiilen iflas etmesi, borca batık hâle gelmesi ya da ticari faaliyetini sürdüremez duruma düşmesi hâllerinde mahkemeler, cezai şartın tahsilinin borçluyu tamamen yok edip etmeyeceğini tespit etmek amacıyla şirketin güncel bilanço ve ödeme kabiliyetini de göz önünde bulundurmaktadır. Ancak asıl hukuki geçerlilik denetimi, sözleşmenin yapıldığı andaki iktisadi veriler üzerinden kurulur.

4. Öz Kaynaklara Oran Tek Başına Yeterli midir?

Cezai şart tutarının yalnızca şirketin öz kaynaklarına oranı, tek başına ekonomik mahvı kanıtlamaya veya çürütmeye yetmez. Bir işletmenin öz kaynağı yüksek görünse dahi kısa vadeli borç baskısı altında likidite krizi yaşıyor olabilir; tam tersine, öz kaynağı düşük olmakla birlikte yüksek kârlılık, güçlü nakit yaratma kabiliyeti ve geniş bir ticaret hacmi bulunabilir. Bu nedenle mahkemeler ve bilirkişi heyetleri işletmeden işletmeye farklılaşan finansal dinamikleri dikkate alır. İncelenen temel mali kriterler şunlardır:

1. Faaliyet gösterilen sektörün yapısı ve risk profili,
2. Nakit akışı ve nakit yaratma kabiliyeti,
3. Kısa ve uzun vadeli borç yapısı,
4. Likidite oranları ve dönen/duran varlık dengesi,
5. Kârlılık, ciro ve ticaret hacmi.

Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 27.11.2024 tarihli, E. 2024/108, K. 2024/596 sayılı kararında, cezai şartın borçlu şirketin öz varlığının yaklaşık %12’sine denk geldiğini ve bu oranın ticari faaliyeti durduracak bir ekonomik mahva yol açmayacağını kabul etmiştir.

5. Basiretli Tacir İlkesi ve İstisnası

Tacirin basiretli bir iş insanı gibi davranma yükümlülüğü, ilke olarak cezai şartın fahişlik iddiasıyla indirilmesini engeller. Ancak ekonomik mahva yol açma durumu ahlak ve adaba aykırılık oluşturduğundan bu ilkenin istisnası sayılmaktadır:

• İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi (17.01.2025, E. 2020/14, K. 2025/38): “Özellikle miktar yönüyle ahlaka, adaba ve kanunun emredici hükümlerine aykırı düşen cezai şarta yalnızca tacirin basiretli davranma yükümlülüğünü öne sürerek müdahale edilememesi hukuka ve hakkaniyete aykırı düşecektir.”
• Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi (13.12.2022, E. 2019/635, K. 2022/1228): Tacirin kural olarak indirim isteyemeyeceği hatırlatılmış, ancak “ceza, tacirin iktisaden mahvına neden olabilecek derecede ağır ise tamamen kaldırılabileceği gibi tenkis yoluna da gidilebilir” yaklaşımı benimsenmiştir.
• İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi (26.05.2022, E. 2019/460, K. 2022/510): Cezai şartın karşı tarafın iktisaden mahvına sebebiyet vermesi hâlinde indirilebileceği belirtilmiş ve 60.000 USD tutarındaki cezai şart dörtte üç oranında indirilerek 15.000 USD’ye hükmedilmiştir.
• İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi (11.01.2023, E. 2021/88, K. 2023/15): Tacirin “Verdiği kararların isabetsiz olmasından dolayı zor duruma düşmesinden kaynaklanan ekonomik sıkıntıları başkasına yüklemesi mümkün değildir.” gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
• İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi (05.10.2022, E. 2018/1110, K. 2022/611): Basiretli tacir sorumluluğu, olumsuz koşulların ve piyasanın olağan ve beklenebilir risklerini öngörmekle sınırlı tutulmuş; tacirlerin hileli davranışlara katlanma yükümlülüğünün bulunmadığı belirtilmiştir.

6. Tamamen Geçersizlik mi, Kısmi İndirim mi?

Ekonomik mahva yol açan bir cezai şart, Türk Borçlar Kanunu’nun 27. maddesi gereğince ahlak ve adaba aykırı kabul edilerek hükümsüzlük denetimine tabi tutulur. Bu denetimin sonucu iki şekilde ortaya çıkabilir:

• Kısmi hükümsüzlük (indirim) kural olarak uygulanır: Yargıtay yerleşik içtihatlarında cezai şartın tamamen ortadan kaldırılması yerine kural olarak kısmi hükümsüzlük (tenkis) yolunu benimsemektedir. Ceza koşulunun alacaklının menfaatini teminat altına alma ve borçluyu ifaya zorlama işlevi bulunduğundan, cezanın tümünün iptali menfaat dengesini bozacaktır. Bu nedenle yalnızca ahlak ve adaba aykırı olan aşırı kısım geçersiz sayılarak makul bir hakkaniyet indirimi yapılır.
• Tamamen geçersizlik istisnaidir: Borçlunun sözleşme anındaki ekonomik özgürlüğünü bütünüyle ortadan kaldıran, onu adeta karşı tarafın tahakkümü altına sokan ve ifası baştan itibaren kesin olarak iflası ve yok oluşu netice verecek hâllerde (TBK m. 27/2 kıyasen) ceza hükmü tümüyle hükümsüz sayılabilir.

7. Borçlunun Kusuru ve Alacaklının Zararı İndirimi Nasıl Etkiler?

Hâkim, cezai şartın ekonomik mahva ve ahlaka aykırılığa yol açıp açmadığını ve yapılacak indirimin oranını takdir ederken borçlunun kusurunu ve alacaklının zararını birer denge unsuru olarak ele alır.

• Borçlunun kusur derecesi: Borçlunun sözleşmeyi ihlal ederken gösterdiği kusurun ağırlığı (kasıt, ağır ihmal ya da haklı görülebilecek ticari sebepler) indirimin oranını doğrudan etkiler. Ağır kusurlu veya hileli davranan borçlu lehine indirim sınırlı tutulurken, kusurun hafif kaldığı durumlarda daha geniş indirim takdir edilebilmektedir.
• Alacaklının zararı ve müspet zarar sınırı: Cezai şart indirilirken alacaklının uğradığı fiili zarar ve kâr kaybı (müspet zarar) esas alınır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında belirtildiği üzere, indirilecek cezai şart miktarı her hâlükârda alacaklının genel hükümlere göre isteyebileceği müspet zarar tazminatının üzerinde kalmalıdır. Böylece cezai şartın tazminatı aşan teminat ve baskı işlevi korunmuş olur.

8. İncelenen Yargı Kararları Özeti

Karar	Değerlendirme	Sonuç
Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2021/283, K. 2025/29, T. 21.01.2025	Hükmolunan 1.326.696,07 TL’nin davalının iktisadi durumu, ödeme gücü ve ticaret hacmi gereğince ekonomik hayatının mahvına sebebiyet verecek düzeyde olmadığı değerlendirilmiştir.	Kısmen kabul
İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2023/513, K. 2025/46, T. 21.01.2025	Cezai şartın tamamının tahsilinin davalının ekonomik mahvına sebebiyet vereceği kanaatiyle %33 indirim yapılmış; takibin 200.000 TL yönünden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.	Kısmen kabul
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2023/2637, K. 2024/4977, T. 18.12.2024	Ekonomik mahva yol açacak cezai şartın ahlak ve adaba aykırı düşeceği gözetilmeden karar verilmesi nedeniyle inceleme yetersiz bulunmuştur.	Bölge adliye mahkemesi kararı kaldırılmış, ilk derece kararı bozulmuştur
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2024/108, K. 2024/596, T. 27.11.2024	Cezai şartın öz varlığın yaklaşık %12’sine denk geldiği ve ekonomik mahva yol açacak düzeyde olmadığı tespit edilmiştir.	Direnme kararı bozulmuştur
İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2019/460, K. 2022/510, T. 26.05.2022	60.000 USD cezai şartın davalının iktisaden mahvına sebebiyet vereceği gerekçesiyle dörtte üç indirim uygulanmıştır.	Kısmen kabul
İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2016/1250, K. 2019/804, T. 17.10.2019	Bilirkişi raporundaki “istenen tutarın ekonomik mahva neden olacak düzeyde olduğu” tespiti üzerine cezai şartta %60 indirim yapılmıştır.	Kısmen kabul (itirazın kısmen iptali; cezai şart alacağı yönünden 20.000 TL üzerinden takibe devam)
İstanbul BAM 17. Hukuk Dairesi E. 2025/1346, K. 2025/1528, T. 20.11.2025	Cezai şartın borca batık davalının ekonomik mahvına sebep olabileceği kanaatiyle ilk derece mahkemesince yapılan %25 indirim yerinde bulunmuştur.	Davalının istinafı süreden usulden ret, davacının istinafı esastan ret
İstanbul BAM 17. Hukuk Dairesi E. 2022/502, K. 2026/88, T. 22.01.2026	Davalı şirketin öz kaynakları ve sermayesi karşısında talep edilen cezai şartın ekonomik mahva sebep olmayacağı belirtilmiştir.	Davalının istinafı esastan ret (HMK 353/1-b.1)
Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2019/635, K. 2022/1228, T. 13.12.2022	Bilirkişi raporu doğrultusunda ekonomik mahva neden olabileceği gerekçesiyle cezai şartlarda %90 indirim uygulanmıştır.	Kısmen kabul
Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2023/895, K. 2026/74, T. 22.01.2026	Talep edilen tutarın davalının ticari mahvına ya da iflasına yol açmayacağı gerekçesiyle indirim yapılmamıştır.	Kabul
İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2024/94, K. 2025/929, T. 23.12.2025	Davalının ticareti terk etmesi nedeniyle ticari mahva dair araştırma yapılamadığı ve ekonomik mahvın tespit edilemediği belirtilmiştir.	Kısmen kabul (291,14 TL cari hesap ve 138.761,16 TL cezai şart alacağı, toplam 139.052,30 TL’nin avans faiziyle tahsili)
İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2024/350, K. 2025/637, T. 09.10.2025	Sermaye ve öz kaynak durumu nazara alınarak borcun şirketin faaliyetini sürdürmesine engel oluşturmadığı sonucuna varılmıştır.	Kabul
İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2025/91, K. 2025/825, T. 25.09.2025	Şirketin öz kaynaklarını yitirdiği, borca batık ve gayri faal olduğu tespit edilerek cezai şarttan takdiren %40 hakkaniyet indirimi uygulanmıştır.	Ret (mahsup neticesinde)
İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2021/621, K. 2024/199, T. 01.04.2024	300.000 TL’lik cezai şartın davalının ekonomik mahvına sebep olacağı tespit edilerek %50 indirim uygulanmıştır.	Kısmen kabul
İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2021/88, K. 2023/15, T. 11.01.2023	Kendi hatalı kararlarından kaynaklanan mali zorlukların başkasına yüklenemeyeceği ifade edilmiştir.	Ret
İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2020/137, K. 2021/324, T. 14.04.2021	Bilirkişi raporundaki “davalı şirketin 1.000.000 USD cezai şarta konu bedeli ödemesi halinde şirketin mahvolacağı ve ekonomik açıdan toparlanamayacağı” tespitiyle cezai şart indirilmiştir.	Kısmen kabul
İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2019/1131, K. 2021/1142, T. 09.12.2021	Borçlunun ekonomik mahva uğrayacağına dair defter ve delil sunmaması gerekçesiyle indirim talebi kabul edilmemiştir.	Kabul
İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2020/14, K. 2025/38, T. 17.01.2025	Ekonomik özgürlüğü ve geleceği tehlikeye sokacak ağırlıktaki cezai şarta basiret gerekçesiyle müdahale edilmemesinin hukuka aykırı olacağı gerekçesiyle %50 indirim yapılmıştır.	Kısmen kabul
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/259, K. 2021/486, T. 15.04.2021	Ağır ekonomik sıkıntıya düşüleceğinin veya ticari faaliyetin tehlikeye gireceğinin kanıtlanamadığı kabul edilmiştir.	Direnme kararı değişik gerekçeyle onanmıştır
Ankara BAM 22. Hukuk Dairesi E. 2024/1499, K. 2026/961, T. 26.06.2026	Ekonomik durum ve ödeme gücü bakımından araştırma yapılmaksızın karar verilmesi eksiklik sayılmıştır.	İstinafın kabulü, kararın kaldırılması ve dosyanın mahkemesine gönderilmesi
İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2018/1110, K. 2022/611, T. 05.10.2022	Basiretli tacirin olağan piyasa riskleriyle sınırlı sorumlu olduğu, hileli davranışlara katlanma borcunun bulunmadığı değerlendirilmiştir.	Maddi tazminat yönünden kabul, manevi tazminat yönünden kısmen kabul kısmen ret
İzmir BAM 17. Hukuk Dairesi E. 2019/2733, K. 2023/786, T. 27.04.2023	Ekonomik özgürlüğü yok edecek ve geleceği tehlikeye düşürecek fahiş cezai şartın indirilebileceği içtihadına dayanan ilk derece mahkemesi kararı yerinde bulunmuştur.	Davalının istinafı esastan ret (HMK 353/1-b-1)
Rekabet Kurulu Karar No: 10-44/786-263, T. 17.06.2010	Şikâyetçinin ekonomik sıkıntılarının depoların eyleminden önce başladığı ve alacak tahsilatındaki gecikmelere dayandığı belirlenmiştir.	Soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin reddine
Adana BAM 9. Hukuk Dairesi E. 2022/2655, K. 2026/846, T. 13.04.2026	İlk derece mahkemesinin cezai şartın ekonomik mahva neden olmayacağı yönündeki gerekçesi yerinde bulunmuştur.	Esastan ret

Sonuç

Tacir, kural olarak cezai şartın fahiş olduğunu ileri sürerek indirim isteyemez. Ancak cezai şart, borçlu tacirin iktisaden mahvına yol açacak, ticari faaliyetini sürdürmesini imkânsız kılacak ağırlıktaysa TBK m. 27 kapsamında ahlak ve adaba aykırı sayılır. Bu durumda mahkemeler kural olarak aşırı kısmı geçersiz sayarak indirim yapmakta, cezai şartı tamamen geçersiz saymayı ise istisnai hâllerle sınırlı tutmaktadır.

Ekonomik mahvın varlığı; sözleşme tarihindeki sermaye, öz kaynak, borç yapısı, likidite, kârlılık ve ticaret hacmi gibi objektif verilere göre, çoğu zaman bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Masrafların kısılması gibi olağan mali sıkıntılar yeterli görülmez; ticari defter ve mali tablolarla desteklenmeyen iddialar ise genellikle reddedilmektedir. Bu nedenle her somut uyuşmazlığın sonucu, borçlunun mali durumuna ve dosyaya sunulan delillere göre farklılık gösterir.