Yetki İtirazı Sonrası Yeni Ödeme Emrinin Tebliği: Vekil mi, Asil mi?

Giriş

İcra hukukunda yetki itirazı, takibin seyrini değiştiren en temel usuli işlemlerden biridir. Borçlunun yetkisiz icra dairesinde başlatılan bir takibe karşı vekili aracılığıyla yetki itirazında bulunması ve dosyanın yetkili icra dairesine gönderilmesi durumunda, uygulamanın en çok tereddüt ettiği husus; yetkili icra dairesince düzenlenen yeni ödeme emrinin kime tebliğ edileceğidir. Bu yazıda, güncel Yargıtay içtihatları ve mevzuat hükümleri ışığında konu ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

1. Yasal Çerçeve: Vekile Tebliğ Zorunluluğu

Türk hukuk sisteminde vekil ile takip edilen işlerde tebligatın kime yapılacağı emredici hükümlerle belirlenmiştir. 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 11. maddesi ve Avukatlık Kanunu’nun 41. maddesi uyarınca; vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligatın vekile yapılması zorunludur.

Yetkisiz icra dairesinde borçlu adına vekâletname sunarak yetki itirazında bulunan avukat, borçlunun bu takibi vekil marifetiyle sürdürdüğünü hukuken somutlaştırmış olur. Dosya yetkili icra dairesine intikal ettiğinde, bu dairece düzenlenen yeni ödeme emrinin de doğrudan bu vekile gönderilmesi gerekir.

2. Yargıtay Kararlarında “Vekile Tebliğ” İlkesi

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu, istikrarlı kararlarında yetkili icra dairesindeki işlemlerin vekil üzerinden yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 17.12.2013 tarihli, 2013/33293 E. – 2013/40480 K. sayılı ilamında bu husus şu şekilde gerekçelendirilmiştir:

“Borçlunun, vekili Av. … aracılığı ile … yetki itirazında bulunduğu, dolayısıyla borçlunun takibi vekille sürdürdüğü anlaşılmaktadır. Ayrıca vekilin icra dosyasına vekaletname ibrazına gerek yoktur. Bu nedenle yetkili … İcra Müdürlüğü’nce ödeme emrinin borçlu vekili Av. …’e tebliğ edilmesi gerekirken borçlu …’ye tebliğ edilmesi isabetsizdir. … Bu itibarla, borçlu asile gönderilen ödeme emrinin tebliği işlemi ile itiraz ve şikayetler yönünden yasal süre işlemeye başlamaz.”

Bu karardan da anlaşılacağı üzere, yetkili icra dairesi dosyayı teslim aldığında, borçlunun yetkisiz dairede vekille temsil edildiğini gözetmek zorundadır. Yetkili dairede yeniden vekâletname sunulmasına gerek olmadığı gibi, asile yapılan tebligat yasal süreleri başlatmayacaktır.

3. Asile Yapılan Tebligatın Hukuki Akıbeti

Uygulamada bazen yetkili icra müdürlüklerinin sehven ödeme emrini borçlu asile gönderdiği görülmektedir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 14.02.2018 tarihli bir kararında bu durumu açıkça yasaya aykırı bulmuştur:

“Borçlu, yetkisiz icra müdürlüğünce hakkında yapılan takip ve gönderilen ödeme emrinin kendisine tebliği üzerine, vekili aracılığıyla yetki itirazında bulunduğuna göre, yetkili icra dairesince, ödeme emrinin borçlunun vekiline tebliğ edilmesi zorunludur. Somut olayda, yetkili icra dairesince, ödeme emrinin, borçlunun vekili yerine borçlu asile tebliğ edildiği görülmektedir. O halde mahkemece, vekil varken asile gönderilen ödeme emrinin tebliğine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi gerekir…”

Dairenin daha güncel bir kararı olan 27.04.2023 tarihli ilamında ise, asile yapılan tebligatın “yok hükmünde” olmadığı ancak takibin kesinleşmesi için “tebliğ işlemi eksikliği” teşkil ettiği belirtilmiştir:

“Dairenin yerleşik içtihatları gereğince yetkili icra dairesinde başlatılan takip, yetkisiz icra dairesinde başlatılan takibin devamı niteliğinde sayıldığından ve yetkisiz icra müdürlüğünde başlatılan takipte borçlunun vekili bulunmakla, yetkili icra müdürlüğünce gönderilen ödeme emri tebligatının… borçlunun vekiline tebliğ edilmesi gerekir ise de, ödeme emrinin asile tebliğ edilmiş olması usulsüz olmayıp, vekile de tebliğ edilmemesi noktasında tebliğ işlemi eksikliği söz konusudur. Takibin kesinleştirilmesi ve takip işlemlerinin devamı için ödeme emrinin borçlunun takip dosyasına vekaletnamesini sunan vekiline tebliği gereklidir.”

4. Hukuk Genel Kurulu’nun Yaklaşımı

Hukuk Genel Kurulu da 17.05.2022 tarihli kararında, yetkili icra dairesindeki tebligatların vekile yapılmamasının haksız haciz ve tazminat sorumluluğuna dahi yol açabileceğine dikkat çekmiştir:

“Tebligat Kanunu’nun 11. maddesinin birinci cümlesindeki ‘Vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır’ düzenlemesi karşısında yetkisiz icra dairesinde yapılan takibe vekâletname sunarak itiraz edilmesinden dolayı dosyanın gönderildiği yetkili icra dairesinde tebligatların vekile yapılması gerekirken asıla yapılması yerinde değildir…”

Sonuç

Özetle; yetkisiz icra dairesinde vekil aracılığıyla yetki itirazında bulunulmuşsa, dosyanın gönderildiği yetkili icra dairesi yeni ödeme emrini mutlaka borçlu vekiline tebliğ etmelidir. Asile yapılan tebligat, takibi kesinleştirmez ve itiraz sürelerini başlatmaz. Vekil varken asile yapılan tebligat üzerine başlatılan haciz işlemleri şikâyet yoluyla iptal edilebilir. Bu nedenle alacaklı tarafların, dosya yetkili daireye ulaştığında ödeme emrinin borçlu vekiline gönderilmesini takip etmeleri, usul ekonomisi ve takibin selameti açısından kritik önem taşımaktadır.