Borçlunun mal kaçırmasına karşı tasarrufun iptali davası
Borçlu, alacaklılardan mal kaçırmak için mallarını yakınlarına bağışlamış, çok düşük fiyata devretmiş veya muvazaalı satış yapmışsa, elinde aciz belgesi bulunan alacaklı tasarrufun iptali davası açabilir. Dava kabul edilirse alacaklı, devredilen malı sanki borçlunun malıymış gibi haczettirip satışını isteyebilir.
Kimler açabilir?
- Elinde geçici veya kesin aciz belgesi bulunan alacaklı (haciz tutanağı aciz belgesi niteliğindeyse o da yeterlidir)
- İflas idaresi
İptal edilebilen tasarruflar
| Tür | Şart |
|---|---|
| Bağışlama ve ivazsız tasarruflar | Aciz belgesi, aciz belgesi niteliğindeki haciz tutanağı veya iflastan önceki 1 yıl içinde yapılmış olması |
| Acizden dolayı iptal | Hacizden, acizden veya iflastan önceki 1 yıl içinde yapılan; mevcut borç için rehin, olağan dışı ödeme, vadesi gelmemiş borcun ödenmesi, kişisel hakların tapuya şerhi |
| Zarar verme kastı | Mal varlığı borçlarına yetmeyen borçlunun alacaklılarına zarar verme kastıyla yaptığı ve karşı tarafın bildiği veya bilmesi gereken işlemler; işlemden itibaren 5 yıl içinde takip yapılmış olması |
Bağışlama sayılan işlemler (2025 değişikliği)
24.12.2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenen kurala göre şu işlemler, aksi ispatlanmadıkça bağışlama sayılır:
- Gerçek değerine uygun ivazlı olduğu ispatlanmadıkça alt soy ve üst soy, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları, son bir yıl içinde evlilik sona ermiş olsa bile eş, evlat edinen ve evlatlık ile ortak konutta yaşayan kişiler arasındaki tasarruflar
- Borçlunun kendi verdiği şeyin gerçek değerine göre çok düşük bir fiyat kabul ettiği sözleşmeler
- Uygun karşılık sağlandığı ispatlanmadıkça ömür boyu gelir, intifa hakkı ve ölünceye kadar bakma sözleşmeleri
Kime karşı açılır ve süre
Dava; borçlu, onunla işlem yapan kişi ve bunların mirasçıları ile kötüniyetli üçüncü kişilere karşı açılır; iyiniyetli üçüncü kişilerin hakları korunur. Dava hakkı, işlemin yapıldığı tarihten itibaren 5 yıl geçmekle düşer.
İlgili mevzuat
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 277 (davacılar), m. 278 (ivazsız tasarruflar; 7571 sayılı Kanunla değişik), m. 279 (acizden dolayı iptal), m. 280 (zarar verme kastı), m. 282 (davalılar), m. 284 (hak düşürücü süre)
Sık sorulan sorular
- Aciz belgesi olmadan dava açılabilir mi? Kural olarak aciz belgesi gerekir; ancak dava açıldıktan sonra karar aşamasında sunulan aciz belgesi de yeterli kabul edilebilmektedir.
- Mal üçüncü kişiye satılmışsa ne olur? O kişi kötüniyetliyse ona karşı da dava açılabilir; iyiniyetliyse kendisinden mal alınamaz, ancak borçlu ile ilk devralandan bedel istenebilir.
Önemli Not: Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlı olup, hukuki tavsiye veya danışmanlık teşkil etmemektedir. Her somut olay kendi özel şartları içinde değerlendirilmelidir. Hak kaybına uğramamak adına bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık alınması önemle tavsiye olunur. Bu metindeki bilgilerin kullanımından doğabilecek hukuki sorumluluk kabul edilmemektedir.
TÜM YAZILARA DÖN