Estetik Müdahalelerde Hukuki Sorumluluk: Saç Ekimi ve Lazer Epilasyon İşlemlerinin “Eser Sözleşmesi” Niteliği

Giriş

Günümüzde estetik amaçlı tıbbi müdahalelere olan talebin artması, bu işlemlerden beklenen sonucun elde edilememesi hâlinde taraflar arasında çeşitli hukuki uyuşmazlıkların doğmasına neden olmaktadır. Özellikle saç ekimi, lazer epilasyon, cilt yenileme ve benzeri estetik uygulamaların hukuki niteliği; uygulayıcının sorumluluk sınırını, ücret iadesi taleplerini ve tazminat yükümlülüklerini doğrudan etkilemektedir.

Bu kapsamda en önemli tartışma, söz konusu işlemlerin vekâlet sözleşmesi mi yoksa eser sözleşmesi mi sayılacağı noktasında toplanmaktadır.

---

1. Hukuki Niteliğin Tespiti: Vekâlet mi, Eser Sözleşmesi mi?

Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımına göre, klasik tıbbi müdahaleler çoğunlukla vekâlet sözleşmesi kapsamında değerlendirilmektedir. Çünkü hekim, çoğu zaman kesin bir sonuç taahhüdünde bulunmaksızın mesleki özen yükümlülüğü altında hizmet sunmaktadır.

Buna karşılık; tıbbi zorunluluk bulunmaksızın, yalnızca görünümün iyileştirilmesi veya estetik beklentinin karşılanması amacıyla yapılan işlemler farklı değerlendirilmektedir.

Özellikle;

• Saç ekimi
• Lazer epilasyon
• Burun estetiği
• Yüz gençleştirme uygulamaları
• Güzellik ve görünüm odaklı müdahaleler

gibi işlemler, Yargıtay kararlarında çoğu zaman eser sözleşmesi niteliğinde kabul edilmektedir.

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi

23.05.2013 Tarih, 2013/3249 E., 2013/13645 K.

Bu kararda, saç ekimi işleminin vekâlet ilişkisi veya haksız fiil kapsamında değerlendirilmesinin doğru olmadığı; doğrudan Türk Borçlar Kanunu m.470 ve devamındaki eser sözleşmesi hükümlerine tabi olduğu belirtilmiştir.

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi

03.11.1999 Tarih, 1999/4007 E., 1999/3868 K.

Güzellik amacıyla yapılan müdahalelerin eser sözleşmesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği yönünde içtihat geliştirilmiştir.

---

2. Sonuç Taahhüdü ve Garanti Yükümlülüğü

Vekâlet sözleşmesinde hekim, sonuca ulaşmayı değil; gerekli dikkat ve özeni göstermeyi taahhüt eder. Ancak eser sözleşmesinde yüklenici, belirli bir sonucu meydana getirme borcu altındadır.

Bu nedenle estetik müdahalelerde, işlemi gerçekleştiren kişi veya kurumun sorumluluğu daha ağır şekilde değerlendirilebilmektedir.

Garanti Borcu

Yargıtay kararlarında, estetik amaçlı müdahalelerde yüklenicinin;

• Sonucu garanti ettiği,
• Ayıpsız eser meydana getirme borcu bulunduğu,
• Beklenen sonucun oluşmaması hâlinde sorumluluğunun doğabileceği

kabul edilmektedir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi

• 07.03.2023 Tarih, 2022/842 E., 2023/899 K.
• 05.12.2023 Tarih, 2022/3416 E., 2023/4080 K.
• 07.02.2023 Tarih, 2022/855 E., 2023/457 K.

Anılan kararlarda eser sözleşmesinin niteliği gereği yüklenicinin sonucu garanti ettiği vurgulanmıştır.

---

3. Lazer Epilasyonda Bilgilendirme ve Uyarma Borcu

Lazer epilasyon işlemlerinde de yalnızca seans uygulanması değil, tüy yoğunluğunun azaltılması veya giderilmesi yönünde bir sonuç beklentisi bulunmaktadır.

Ancak bazı kişilerde;

• Hormonal bozukluklar
• Genetik yapı
• Kullanılan ilaçlar
• Cilt tipi
• Kıl yapısı

nedeniyle beklenen sonuç alınamayabilir.

Bu gibi durumlarda uygulayıcının, işlemin başında gerekli incelemeyi yapması ve müşteriyi açıkça uyarması gerekir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi

12.10.2023 Tarih, 2022/2949 E., 2023/3283 K.

Karar doğrultusunda; müşterinin fizyolojik yapısından kaynaklanan engeller önceden tespit edilmeden işlem yapılmışsa, başarısız sonucun sorumluluğu uygulayıcıya ait olabilir.

---

4. Başarısız Sonuç Hâlinde Ücret İadesi ve Tazminat

Saç ekimi veya lazer epilasyon işleminin beklenen sonucu vermemesi, hukuken ayıplı ifa kapsamında değerlendirilebilir. Bu durumda hizmeti alan kişi, Türk Borçlar Kanunu m.475 kapsamında çeşitli haklara sahiptir.

a) Sözleşmeden Dönme ve Ücret İadesi

Eğer yapılan işlem;

• Beklenen sonucu vermemişse,
• Faydasız kalmışsa,
• Kabule zorlanamayacak derecede ayıplıysa,

ödenen ücretin iadesi talep edilebilir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi

10.10.2024 Tarih, 2023/1264 E., 2024/3353 K.

Başarısız estetik müdahale sonrası ücret iadesi talebinin kabul edilebileceği belirtilmiştir.

b) Maddi ve Manevi Tazminat

Ayıplı işlem nedeniyle kişinin uğradığı zararların tazmini de mümkündür.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi

14.09.2023 Tarih, 2022/2025 E., 2023/2775 K.

Ayıplı estetik işlem sebebiyle maddi ve manevi tazminat taleplerinin değerlendirilebileceği kabul edilmiştir.

---

5. Sorumsuzluk Kayıtlarının Geçerliliği

Uygulamada bazı klinik veya merkezler tarafından sözleşmelere şu tür ibareler eklenebilmektedir:

• “Kesin sonuç garanti edilmez.”
• “Beklenen sonuç kişiden kişiye değişebilir.”
• “Uygulayıcı sorumlu değildir.”

Ancak uzmanlık gerektiren işlerde, özellikle ağır kusur veya mesleki sorumluluğu ortadan kaldıran bu tür kayıtların geçerliliği sınırlıdır.

Türk Borçlar Kanunu m.115/3

Uzmanlık gerektiren hizmetlerde sorumluluğu tamamen kaldıran hükümler çoğu durumda geçersiz kabul edilmektedir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi

2022/2949 E., 2023/3283 K.

Onam formunda risklerin yazılı olması, eser sözleşmesindeki sonuç taahhüdünü otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

---

Sonuç ve Değerlendirme

Yargıtay uygulaması dikkate alındığında, estetik amaçlı birçok müdahale klasik tedavi hizmeti gibi değil; belirli bir sonucun vaat edildiği eser sözleşmesi olarak değerlendirilmektedir. Bu yaklaşım, özellikle saç ekimi ve lazer epilasyon işlemlerinde hizmet sunan kişi ve kurumların daha ağır bir sorumluluk altında bulunduğunu göstermektedir.

Bu nedenle;

• İşlem öncesi doğru bilgilendirme yapılmalı,
• Gerçekçi beklenti oluşturulmalı,
• Tıbbi uygunluk değerlendirilmeli,
• Sözleşme içeriği açık hazırlanmalı,
• Sonuç taahhüdü konusunda dürüst davranılmalıdır.

Aksi hâlde ücret iadesi, tazminat ve dava süreçleri gündeme gelebilecektir.

---

Önemli Not

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut olay kendi özel koşulları içerisinde ayrıca değerlendirilmelidir.

Burada yer alan açıklamalar hukuki danışmanlık niteliğinde olmayıp, hak kaybı yaşanmaması adına uzman bir avukattan profesyonel destek alınması tavsiye olunur.