Muris muvazaası: mirastan mal kaçırmaya karşı dava
Miras bırakan, bir taşınmazı aslında bağışlamak istediği halde diğer mirasçılardan mal kaçırmak için tapuda “satış” gibi göstermişse, buna muris muvazaası denir. Bu durumda hakkı zedelenen mirasçılar, tapu iptali ve miras payları oranında tescil davası açabilir. Dava için zamanaşımı veya hak düşürücü süre yoktur.
Hangi durumlarda söz konusu olur?
- Babasının tapuda bir oğluna “sattığı” evin gerçekte bedelsiz devredilmesi
- Tapuda gösterilen bedelin gerçek değerin çok altında olması
- Devralanın alım gücünün olmaması
- Miras bırakanın satışa ihtiyacı olmaması ve diğer çocuklarına karşı olumsuz tutumu
Davanın dayanağı
Yargıtayın 01.04.1974 tarihli ve 1974/1 E., 1974/2 K. sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı bu davaların temelidir. Buna göre, görünürdeki satış sözleşmesi tarafların gerçek iradesine uymadığı için, gizli bağışlama da resmî şekilde yapılmadığı için geçersizdir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre davanın kabulü için miras bırakanın gerçek amacının mirasçılarından mal kaçırmak olduğunun ispatlanması gerekir. Örneğin bakan çocuğuna minnet duygusuyla yapılan veya gerçek bir satış niteliği taşıyan devirlerde dava reddedilebilir.
Tenkis davasından farkı
| Muris muvazaası | Tenkis | |
|---|---|---|
| Amaç | Gizli bağışlamanın geçersizliği | Saklı payı aşan kısmın indirilmesi |
| Sonuç | Tapu iptali ve miras payı oranında tescil | Saklı payın tamamlanması |
| Süre | Süre yok | Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her halde 10 yıl |
Uygulamada muris muvazaası davası açılırken, ispatlanamaması ihtimaline karşı terditli olarak tenkis talebi de ileri sürülür.
İlgili kararlar
- Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, 01.04.1974, E. 1974/1, K. 1974/2
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2022/388, K. 2024/97, T. 14.02.2024
Sık sorulan sorular
- Miras bırakan hayattayken dava açabilir miyim? Hayır; dava hakkı miras bırakanın ölümüyle doğar.
- Devralan taşınmazı başkasına satmışsa? İyiniyetli üçüncü kişiden taşınmaz geri alınamaz; bu durumda bedel (tazminat) talebi gündeme gelir.
Önemli Not: Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlı olup, hukuki tavsiye veya danışmanlık teşkil etmemektedir. Her somut olay kendi özel şartları içinde değerlendirilmelidir. Hak kaybına uğramamak adına bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık alınması önemle tavsiye olunur. Bu metindeki bilgilerin kullanımından doğabilecek hukuki sorumluluk kabul edilmemektedir.
TÜM YAZILARA DÖN