Tapu iptal ve tescil davası nedir, kimler açabilir?
Tapu iptal ve tescil davası, bir taşınmazın tapu kaydının hukuka aykırı (yolsuz) olarak başkası adına oluşması halinde, kaydın iptal edilip gerçek hak sahibi adına tescil edilmesi için açılır. Bu davayı, aynî hakkı yolsuz tescil nedeniyle zedelenen kişi açabilir.
Yolsuz tescil nedir?
Bağlayıcı olmayan bir hukuki işleme dayanan ya da hukuki sebepten yoksun olan tescil yolsuzdur. Uygulamada en sık görülen sebepler şunlardır:
- Sahte vekâletname veya sahte kimlikle yapılan satış
- Ehliyetsizlik (örneğin ayırt etme gücü olmayan kişinin satışı)
- Mirastan mal kaçırmak amacıyla yapılan muvazaalı devir (muris muvazaası)
- Vekilin vekâleti kötüye kullanarak yaptığı satış
- Resmî şekle uyulmadan yapılan devir
Taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmeler, ancak resmî şekilde (tapu müdürlüğünde ya da noterde) yapılmışsa geçerlidir.
İyiniyetli üçüncü kişi sorunu
Yolsuz tescile dayanarak iyiniyetle hak kazanan üçüncü kişinin hakkı korunur. Ancak tescilin yolsuz olduğunu bilen veya bilmesi gereken üçüncü kişi bu tescile dayanamaz; dava ona karşı da açılabilir. Bu nedenle şüpheli bir devir fark edildiğinde taşınmazın tekrar satılmasını önlemek için ihtiyati tedbir istenmesi önemlidir.
Devletin sorumluluğu
Tapu sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devlet sorumludur. Örneğin sahte kimlikle yapılan bir satışta iyiniyetli üçüncü kişi korunuyorsa, hakkını kaybeden malik Devlete karşı tazminat davası açabilir.
İlgili mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 706 (resmî şekil), m. 1007 (Devletin sorumluluğu), m. 1024 (yolsuz tescil ve iyiniyetli olmayan üçüncü kişi), m. 1025 (sicilin düzeltilmesi davası)
Sık sorulan sorular
- Dava nerede açılır? Taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde.
- Dava açmak için süre var mı? Yolsuz tescile dayalı iptal davaları kural olarak süreye bağlı değildir; ancak tazminat talepleri ve bazı özel durumlar için süreler vardır, olay bazlı değerlendirilmelidir.
Önemli Not: Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlı olup, hukuki tavsiye veya danışmanlık teşkil etmemektedir. Her somut olay kendi özel şartları içinde değerlendirilmelidir. Hak kaybına uğramamak adına bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık alınması önemle tavsiye olunur. Bu metindeki bilgilerin kullanımından doğabilecek hukuki sorumluluk kabul edilmemektedir.
TÜM YAZILARA DÖN