Elatmanın önlenmesi ve ecrimisil davası

Elatmanın önlenmesi

Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız elatmanın önlenmesini de dava edebilir. Örnekler:

• Komşunun sınırı aşarak yapı ya da duvar inşa etmesi
• Boş arsanın izinsiz ekilip biçilmesi veya otopark olarak kullanılması
• Hisseli taşınmazın bir ortağın diğerlerini dışlayarak tek başına kullanması

Ecrimisil (haksız işgal tazminatı)

Ecrimisil, iyiniyetli olmayan zilyedin, taşınmazı haksız kullanması nedeniyle malike ödemesi gereken tazminattır. En azı, taşınmazın kira getirisi kadardır; taşınmazın kullanımından doğan yıpranma ve malikin yoksun kaldığı yarar da hesaba katılır.

Hisseli taşınmazlarda bir ortağın diğerinden ecrimisil isteyebilmesi için kural olarak önce kullanımına engel olunduğunun ya da işgalin sona erdirilmesi isteğinin bildirilmesi gerekir; uygulamada bu genellikle noter ihtarnamesiyle yapılır.

Zamanaşımı

Yargıtayın 25.05.1938 tarih ve 29/10 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı ve yerleşik uygulamasına göre ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tabidir ve bu süre dava tarihinden geriye doğru işler. Kullanım daha uzun sürmüşse son beş yılın tazminatı istenebilir.

İlgili mevzuat ve kararlar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 683 (mülkiyet hakkı ve elatmanın önlenmesi), m. 995 (iyiniyetli olmayan zilyedin sorumluluğu)
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/1475, K. 2025/198, T. 13.01.2025 (beş yıllık zamanaşımı)

Sık sorulan sorular

• Ecrimisil miktarı nasıl belirlenir? Mahkeme bilirkişi aracılığıyla emsal kira değerlerini araştırarak dönem dönem hesaplatır.
• Ecrimisil için arabuluculuk zorunlu mu? Uyuşmazlığın niteliğine göre değişir; örneğin komşu hakkı ya da ortaklık ilişkisinden doğuyorsa dava şartı arabuluculuk gündeme gelebilir.