Tapu kaydındaki şerh ve ipotek ne anlama gelir?
Şerh, taşınmazı sonradan satın alan ya da üzerinde hak kazanan herkese karşı ileri sürülebilen bir hakkı veya kısıtlamayı gösterir. İpotek ise bir borcun taşınmazla güvence altına alınmasıdır; borç ödenmezse alacaklı taşınmazı satışa çıkartabilir. Tapu kaydında bunlardan biri varsa satın almadan önce mutlaka incelenmelidir.
Tapuda görülen kayıt türleri
| Kayıt | Ne anlama gelir? |
|---|---|
| Kişisel hak şerhi | Arsa payı karşılığı inşaat, satış vaadi, kira, alım, önalım, geri alım sözleşmesinden doğan hak |
| Tasarruf yetkisi kısıtlaması | İhtiyati tedbir, haciz, iflas, konkordato süresi, aile konutu gibi kayıtlar |
| İpotek | Bir alacak için taşınmazın teminat gösterilmesi |
| Beyan | Eklentiler ve kamu hukuku kısıtlamaları gibi bilgi amaçlı notlar |
Şerhin etkisi
Şerh verilen kişisel haklar ve tasarruf kısıtlamaları, taşınmaz üzerinde sonradan hak kazananlara karşı ileri sürülebilir. Örneğin üzerinde haciz şerhi bulunan bir taşınmazı satın alan kişi, hacizli olarak satın almış olur.
İpotek
- Mevcut ya da ileride doğacak bir alacak ipotekle güvenceye alınabilir; ipotek veren taşınmazın borçlunun kendisine ait olması gerekmez.
- Borç sona erince taşınmaz maliki, alacaklıdan ipoteği terkin ettirmesini isteyebilir.
- Süreli kurulan ipotekte, süre bitiminden itibaren 30 gün içinde icra takibine ilişkin şerh konulmazsa ipotek, malikin talebiyle tapu müdürlüğünce terkin edilir.
Satın almadan önce
- Güncel tapu kaydını (TAKBİS belgesi) e-Devlet’ten veya tapu müdürlüğünden alın.
- Şerhin dayanağı olan dosya veya sözleşmeyi öğrenin; haciz varsa borcun miktarını icra dosyasından kontrol edin.
- İpotekli bir taşınmazı satın alacaksanız, bedelin bir kısmının doğrudan alacaklıya ödenip ipoteğin aynı gün terkini yöntemini tercih edin.
İlgili mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 1009 (kişisel hakların şerhi), m. 1010 (tasarruf yetkisi kısıtlamaları), m. 1012 (beyanlar), m. 881 ve m. 883 (ipotek ve terkini)
Sık sorulan sorular
- Şerhli taşınmaz satılabilir mi? Satış yapılabilir; ancak şerh yeni malike karşı da etkisini sürdürür.
- Borç bittiği halde banka ipoteği kaldırmıyorsa? Malik ipoteği terkin ettirmesini alacaklıdan isteyebilir; sonuç alınamazsa dava yoluna gidilir.
Önemli Not: Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlı olup, hukuki tavsiye veya danışmanlık teşkil etmemektedir. Her somut olay kendi özel şartları içinde değerlendirilmelidir. Hak kaybına uğramamak adına bir avukattan profesyonel hukuki danışmanlık alınması önemle tavsiye olunur. Bu metindeki bilgilerin kullanımından doğabilecek hukuki sorumluluk kabul edilmemektedir.
TÜM YAZILARA DÖN